- zobacz nas także na:
Autoryzacja to operacja potwierdzana przez bank, która ma na celu sprawdzenie możliwości realizacji transakcji przy użyciu karty płatniczej. Podczas tej operacji weryfikowanych jest kilka istotnych elementów, mających znaczenie dla bezpieczeństwa płatności kartowych m.in.:
Autoryzacja jest zwykle poprzedzona uwierzytelnieniem – czyli identyfikacją Posiadacza karty. W przypadku transakcji gotówkowych (wypłata w bankomacie) Posiadacz identyfikowany jest zawsze poprzez podanie poufnego numeru PIN. Jeśli chodzi o transakcje bezgotówkowe z fizycznym użyciem karty (np. płatność w punkcie handlowo-usługowym) Posiadacz w zależności od kilku czynników (typ terminala, parametryzacja karty po stronie banku wydawcy) może potwierdzić ją poprzez podanie poufnego kodu PIN, bądź może być poproszony o podpis na kopii wydruku z terminala. W takim przypadku obowiązkiem pracownika punktu handlowo-usługowego jest porównanie złożonego na wydruku podpisu z tym znajdującym się na rewersie karty. W przypadku transakcji dokonywanych przez Internet (tzw. transakcje zdalne, bez fizycznej obecności karty) uwierzytelnienie zwykle polega na weryfikacji nr karty, daty jej ważności oraz 3-cyfrowego kodu bezpieczeństwa znajdującego się na rewersie karty (CVV2/CVC2). Można powiedzieć, że uwierzytelnienie oznacza sprawdzenie, czy osoba dokonująca płatności kartą jest upoważniona do jej używania, a autoryzacja – sprawdzenie, czy ma prawo do wykonania danej operacji (np. wypłaty określonej kwoty). Uwierzytelnienie wraz z autoryzacją to najważniejsze elementy zapewniające bezpieczeństwo dokonywania transakcji z użyciem kart płatniczych. Dzięki systemowi informatycznemu wszystkie te operacje trwają zwykle kilka sekund.
To urządzenie służące do wypłacania gotówki przy użyciu kart bankowych (płatniczych lub kredytowych). Oprócz wypłat gotówki bankomaty mogą umożliwiać także inne operacje, takie jak: sprawdzenie salda konta, wydruk mini-historii operacji, wykonywanie przelewów, dokonywanie wpłat gotówki lub zakładanie lokat, a także doładowanie kart telefonów pre-paid GSM. Dostępność powyższych funkcji zależy zarówno od technicznych możliwości samego urządzenia, jak i od banku, do którego dany bankomat należy.
Wypłata gotówki z bankomatu zwykle jest bezpłatna, jeżeli jest to bankomat banku, w którym Klient ma konto. W przypadku wypłacania pieniędzy z bankomatów innych banków, należy liczyć się z opłatą za taką operację.
Duża ilość dostępnych obecnie bankomatów (zwłaszcza w miastach) stanowi ułatwienie dla osób, które obawiają się noszenia przy sobie pieniędzy, szczególnie jeśli w pobliżu nie ma placówki bankowej, w której można by je wypłacić.
Bankowy Fundusz Gwarancyjny jest instytucją, która zabezpiecza depozyty w polskich bankach objętych obowiązkowym systemem gwarantowania. W szczególnych przypadkach - gdyby bank nie mógł wypłacić klientom pieniędzy, które w nim zdeponowali, np. na rachunku czy lokacie - osoby te otrzymałyby swoje środki właśnie z Funduszu. Trzeba jednak pamiętać, iż Fundusz pokrywa zobowiązania tylko do określonej kwoty – określa to ustawa. Od 28 listopada 2008 r. BFG gwarantuje w 100-procentach środki do 50 000 EUR (stan z dn. 28.04.2010 r.). Oznacza to, że pieniądze wpłacone do banku na pewno zostaną klientowi wypłacone, niezależnie od okoliczności – jeżeli nie będzie mógł tego zrobić bank, pieniądze (do równowartości 50 000 EUR) wypłaci Fundusz. Ponadto zadaniem Funduszu jest udzielanie pomocy finansowej bankom, którym grozi utrata wypłacalności oraz wspieranie łączenia banków zagrożonych z silnymi jednostkami bankowymi. Dodatkowo BFG gromadzi i analizuje dane na temat banków objętych systemem gwarantowania. Banki objęte ochroną Funduszu muszą obowiązkowo corocznie opłacać uczestnictwo w programie.
BIK to niezależna od banków instytucja finansowa, która tworzy efektywny system wymiany informacji na temat zobowiązań klientów wobec banków. BIK zbiera dane zarówno pozytywne (o terminowej spłacie), jak i negatywne (o nieterminowej spłacie) - nie należy zatem odbierać BIK jako „czarnej listy”. Działalność BIK umożliwia łatwiejsze i szybsze uzyskanie kredytu – gdyż zwalnia osobę starającą się o kredyt z konieczności uzyskiwania indywidualnie pisemnych zaświadczeń o stanie swoich zobowiązań w wielu różnych instytucjach. Każdy bank, SKOK musi oceniać klientów pod kątem zdolności do spłaty kredytu oraz szacować ryzyko z tym związane. Obowiązek wnikliwego sprawdzania przez banki zdolności kredytowej klientów wynika z Ustawy Prawo Bankowe. Działalność BIK wyraźnie usprawnia proces oceny zdolności kredytowej klientów.
Co ważne, Biuro nie udziela bankom informacji, które mogłyby stanowić tajemnicę handlową, a wszelkie gromadzone przez BIK informacje mają charakter tajemnicy bankowej (nie są udostępniane osobom trzecim – jedynie bankowi wnioskującemu na temat swojego klienta).
BIK gwarantuje też każdemu możliwość sprawdzenia raz na 6 miesięcy danych przekazywanych do BIK przez instytucje współpracujące.
W bankowości pojęcie „cesja” najczęściej związane jest z kredytami. Cesja to sposób zabezpieczenia zwrotu kredytu. Ma postać umowy między bankiem a osobą starającą się o kredyt. Na podstawie tej umowy bank staje się uprawniony do odebrania określonego zobowiązania (wierzytelności = długu), które przysługuje kredytobiorcy od osoby trzeciej. Jest bardzo prawdopodobne, iż cesją zostaną zabezpieczone kredyty na zakup mieszkań. Coraz bardziej popularne jest też zabezpieczenie w postaci cesji praw z polisy ubezpieczenia na życie kredytobiorcy (prawa przysługujące kredytobiorcy z tytułu ubezpieczenia przekazuje on na rzecz banku). Cesja jest ważna, o ile osoba trzecia (np. płatnik faktury, Towarzystwo Ubezpieczeniowe etc.) zostanie powiadomiona o jej dokonaniu. Warto pamiętać, iż obowiązek ten spoczywa na kredytobiorcy.
Czek jest specyficznym papierem wartościowym zastępującym niekiedy pieniądz gotówkowy. To pisemne zlecenie wydane bankowi – do wypłacenia określonej kwoty z rachunku wystawiającego (wystawcy). Czek może zrealizować tylko konkretna osoba (jeśli mamy do czynienia z czekiem imiennym) lub każdy, kto znajdzie się w jego posiadaniu (w przypadku czeku na okaziciela). Czek zawsze jest płatny za jego okazaniem. To, czy czek zostanie zrealizowany, zależy od tego, czy na rachunku wystawcy są wystarczające środki (jeśli ich brak wtedy mówimy o czeku bez pokrycia).
patrz. lokata
Fundusz inwestycyjny to dodatkowa obok tradycyjnych depozytów bankowych możliwość lokowania pieniędzy. Dzięki funduszowi można inwestować w akcje, obligacje i inne instrumenty finansowe, dysponując nawet niewielką kwotą kapitału i nie będąc specjalistą w zakresie zasad rządzących giełdą, ponieważ wpłacone na konto funduszu środki inwestowane będą przez fachowców od rynków inwestycyjnych.
Fundusz może przynosić inwestorowi ponadprzeciętne zyski, jednak należy się również liczyć z możliwością straty.- fundusze nie gwarantują bowiem realizacji założonego celu inwestycyjnego ani uzyskania określonego wyniku inwestycji. Ryzyko jest właśnie jednym z tych czynników, który odróżnia fundusze od lokat bankowych, w przypadku których zysk jest być może niekiedy mniejszy, jednak zawsze pewny. Opis czynników ryzyka poszczególnych funduszy i tabela opłat znajdują się w prospektach informacyjnych dostępnych w placówkach bankowych oraz na stronach internetowych banków i funduszy. Pieniądze, które są wpłacane na konto w funduszu, zostają przeliczone na jednostki uczestnictwa. Inwestor staje się więc posiadaczem określonej liczby jednostek. Fundusz codziennie wycenia wartość swoich jednostek uczestnictwa, dzięki czemu Inwestor może codziennie sprawdzić swój stan posiadania – mnożąc liczbę posiadanych przez siebie jednostek przez aktualną wartość jednostki. Wycena jednostek podawana jest przez Fundusz do publicznej wiadomości, m.in. w internecie, prasie, telegazecie, itp. Fundusze różnią się między sobą instrumentami, w jakie inwestują – a co za tym idzie stopniem ryzyka, jakie za sobą niesie dana inwestycja. Można wybierać spośród bezpieczniejszych funduszy inwestujących głównie w obligacje, drapieżnych funduszy akcyjnych, kuszących wysokimi zyskami, ale obciążonych wysokim ryzykiem, czy też funduszy o mieszanym portfelu (obligacji i akcji).
IBAN to międzynarodowy numer identyfikujący rachunek bankowy (International Bank Account Number). Jako standard międzynarodowy umożliwia wykonywanie międzynarodowych transferów pieniężnych. Każdy rachunek bankowy – zarówno do konta firmowego, jak i rachunku osoby fizycznej – jest oznaczony przypisanym mu numerem IBAN. To właśnie IBAN został wybrany w systemie płatności europejskich, by realizować przelewy w strefie euro. To znaczy, że wszystkie dyspozycje przelewów denominowane w euro muszą wychodzić z rachunku oznaczonego numerem IBAN (i rachunek odbiorcy także musi być zdefiniowany przez IBAN). IBAN składa się z 26 cyfr, w tym: dwuliterowego kodu kraju, dwóch liter kontrolnych, numeru banku i numeru rachunku osobistego w danym banku.
Kapitalizacja to pojęcie, z którym ostatnio coraz częście stykamy się w świecie bankowym, zwłaszcza w odniesieniu do oszczędzania. Kapitalizacja to dopisanie odsetek wynikających z oprocentowania lokaty lub rachunku do kapitału tej lokaty/rachunku. Częstotliwość kapitalizacji określa, jak często odsetki doliczane są do kapitału. Kapitalizacja kwartalna oznacza doliczanie odsetek do kapitału co trzy miesiące, kapitalizacja miesięczna – raz na miesiąc, a kapitalizacja dzienna – codziennie. Kapitalizacja odsetek powiększa kapitał bazowy, a zatem kolejne odsetki liczone są od wyższej kwoty. Częstsza kapitalizacja oznacza zatem, że nasz kapitał będzie się powiększał częściej, a zatem od wyższej kwoty naliczać się będą kolejne odsetki. Zyski moga być więc wyższe.
Karencja to okres, w którym kredytobiorca nie spłaca bankowi pożyczonego kapitału. Spłata kapitału zostaje odłożona na późniejszy termin, jednak najczęściej wymagane jest wtedy spłacanie należnych odsetek (po okresie karencji kredytobiorca spłaca raty, które składają się zarówno z pożyczonego kapitału, jak i należnych odsetek). Niektóre banki oferują jednak zawieszenie spłaty zarówno kapitału, jak i odsetek. Karencja w spłacie kredytu jest najczęściej proponowana Klientom zaciągającym kredyt hipoteczny, ale niektóre banki mogą zaproponować takie zawieszenie spłat także przy innych produktach, jak pożyczka gotówkowa.
Karta płatnicza wydawana do rachunku bankowego i dająca możliwość korzystania ze środków na nim dostępnych. Wbrew nazwie, taka karta sama w sobie nie daje debetu, chyba że Klientowi został on przyznany odrębnie w formie kredytu odnawialnego w rachunku. Kartami debetowymi zazwyczaj nie można dokonywać transakcji w sieci Internet.
Karta kredytowa to wygodne narzędzie płatnicze, którym można płacić m.in. w sklepach, punktach usługowych, na stacjach benzynowych czy przez Internet. Karta kredytowa służy przede wszystkim do dokonywania płatności bezgotówkowych, choć można nią również wypłacać gotówkę z bankomatu. Bank wydając kartę kredytową, stawia do dyspozycji Klienta przyznany limit kredytowy. Jest to kredyt odnawialny, co oznacza, że każdorazowa spłata zadłużenia pozwala ponownie skorzystać z ustalonego limitu. Dużą zaletą karty jest wygoda jej używania – doskonale nadaje się ona np. na wyjazdy, gdy bezpieczniej jest nie nosić przy sobie gotówki. Aby zostać posiadaczem karty kredytowej wystarczy dowód osobisty i zaświadczenie o otrzymywanych dochodach (nawet w wysokości kilkuset złotych miesięcznie). Oprocentowanie na karcie kredytowej jest zwykle zbliżone do oprocentowania zwykłych kredytów gotówkowych, ale w odróżnieniu od kredytów gotówkowych karta pozwala korzystać z tzw. okresu bezodsetkowego (jest to podstawowa zaleta karty). Jeśli spłacimy nasze zobowiązania w ustalonym przez bank terminie (przed upływem tzw. okresu bezodsetkowego), bank nie naliczy nam odsetek za dokonane transakcje bezgotówkowe. Okres bezodsetkowy trwa około 50 dni (w zależności od oferty banku), co pozwala na darmowe korzystanie z kredytu przez prawie dwa miesiące. Należy pamiętać, że okres bezodsetkowy nie obejmuje wypłat gotówki z bankomatu – jeśli dokona się wypłaty pieniędzy za pomocą karty kredytowej, odsetki od wypłaconej kwoty pobierane są już od dnia, w którym wykonano wypłaty. Dodatkowo, większość banków nalicza prowizję za wypłatę gotówki z bankomatu.
Karta ta może być wydana przez bank lub inną komercyjną organizację, działającą samodzielnie lub w porozumieniu z bankiem. Posiadacz tego rodzaju karty dostaje określoną liczbę punktów za każdą płatność wykonaną z jej użyciem, a po zebraniu odpowiedniej liczby punktów otrzymuje nagrody lub inne przywileje oferowane przez bank lub inną firmę, np. zniżki. W przypadku kart lojalnościowych wydawanych przez banki, zwykle pełnią one również funkcje kart debetowych lub kredytowych, czyli oprócz uczestnictwa w programie partnerskim karty Użytkownik może dodatkowo korzystać z funkcji płatniczych karty poprzez dokonywanie transakcji bezgotówkowych i gotówkowych.
Służy do korzystania ze środków dostępnych na rachunku osobistym (w przypadku kart debetowych) lub kredytowym (w przypadku kart kredytowych) poprzez dokonywanie płatności w punktach handlowo-usługowych oraz wypłaty z bankomatu. Dodatkowo, cześć kart płatniczych (głównie kredytowych) umożliwia dokonywanie transakcji w Internecie.
Kod umieszczony na odwrocie karty płatniczej, składający się z trzech ostatnich cyfr widocznych na pasku do podpisu lub tuż obok niego, używany do potwierdzenia autentyczności karty podczas przeprowadzenia transakcji bez fizycznego jej użycia np. w Internecie. W trakcie dokonywania transakcji (np. w sklepie internetowym) posiadacz karty zazwyczaj proszony jest o podanie tego kodu wraz z pozostałymi danymi karty: numerem karty i datą ważności. Weryfikacja transakcji za pomocą kodu stanowi dodatkowe zabezpieczenie transakcji zdalnych - ogranicza bowiem możliwość posługiwania się cudzymi kartami w sieci internetowej. Kod CVC2 (Card Verification Code 2) dotyczy kart wydanych w systemie MasterCard, natomiast kod CVV2 (Card Verification Value 2) - w systemie Visa.
Kod identyfikujący instytucję finansową, niezbędny do realizacji przelewów międzynarodowych. W celu przelania pieniędzy zagranicę, konieczne jest podanie oprócz numeru konta odbiorcy w formacie międzynarodowym (IBAN), także specjalnego kodu banku - SWIFT. Kod SWIFT musimy także podać partnerowi zagranicznemu, aby otrzymać przelew międzynarodowy. Kod SWIFT posiada większość banków, gdyż nawet instytucja, która nie umożliwia Klientom wysyłania pieniędzy zagranicę, może przyjmować przelewy z banków zagranicznych dla swoich klientów (do czego potrzeby jest właśnie SWIFT). Warto wiedzieć, że SWIFT (od słowa Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication), przez niektóre instytucje jest oznaczany jako BIC – jednak to ten sam kod. Składa się z 8 znaków (litery i cyfry - np. WBKPPLPP), czasem można spotkać kod SWIFT złożony z 11 znaków, wtedy 3 dodatkowe znaki identyfikują np. oddział banku. Kody wszystkich banków znajdują się w wyszukiwarce www.swift.com.
patrz: rachunek bieżący
Konto on-line to nic innego niż zwykły rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy. Posiada jednak tę przewagę nad tradycyjnym rachunkiem, iż właściciel ma dostęp do swoich środków w dowolnym momencie za pośrednictwem internetu. Przez internet może zarządzać swoimi pieniędzmi, bez konieczności wizyty w oddziale bankowym. Ponieważ jest to taki sam rachunek jak konto tradycyjne, środki na nim zgromadzone są w ten sam sposób zabezpieczone przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Konto on-line, poza samą wygodą związaną z zarządzaniem pieniędzmi z domu, może – w zależności od oferty konkretnego banku - dawać także inne profity, np. wyższe oprocentowanie niż konto tradycyjne, darmowe lub tańsze w porównaniu z kontem tradycyjnym przelewy i zlecenia stałe. Dzięki korzystaniu z rachunku przez internet właściciel może w dowolnym momencie sprawdzić saldo rachunku i wydrukować historię operacji. Nie ma też problemu z potwierdzeniem przelewu – konta internetowe często oferują możliwość druku takiego potwierdzenia. Często przed korzystaniem z bankowości internetowej powstrzymuje jednak obawa o bezpieczeństwo takiego rozwiązania. Banki proponują różne systemy zabezpieczeń – do zalogowania na stronie potrzebne jest specjalne hasło wydane przez bank, do wykonania przelewu - specjalny kod, np. wysyłany smsem lub prezentowany jako wskazanie tokena. Token to niewielkie urządzenie (w formie breloczka), które wyświetla zmieniające się regularnie hasła niezbędne do zalogowania się na stronie. TokenGSM natomiast generuje kody bezpośrednio na telefonie komórkowym właściciela rachunku.
patrz: rachunek oszczędnościowy
Kredyt gotówkowy to jeden ze sposobów pożyczania pieniędzy. Na mocy umowy bank udostępnia kredytobiorcy określoną kwotę na określony czas, a kredytobiorca zobowiązuje się zwrócić tę kwotę w wymaganym terminie wraz z wynagrodzeniem dla banku w postaci odsetek i prowizji. Charakterystyczną cechą kredytu gotówkowego jest to, że pieniądze możemy wydać na dowolny cel konsumpcyjny, nie dokumentując przed bankiem sposobu ich wydania. Kredyt gotówkowy zasili domowy budżet w przypadku nagłych, niespodziewanych wydatków (również kilku różnych równocześnie) lub pomoże w realizacji wakacyjnych planów czy długo odkładanego remontu.
Główną zaletą kredytu gotówkowego jest to, że daje on szybki dostęp do pieniędzy. Można go otrzymać nawet w ciągu 15 minut, w czasie jednej wizyty w placówce bankowej. Co ważne, kredyt gotówkowy jest dostępny nie tylko dla pracujących na podstawie umowy o pracę - otrzymają go także mile widziani przez wiele banków emeryci i renciści oraz osoby prowadzące działalność gospodarczą, czy np. mające dochód z umowy najmu.
Kredyty gotówkowe oferuje większość banków. Różnią się one między sobą m.in. oprocentowaniem i długością okresu kredytowania. Przed wyborem konkretnej oferty, warto sprawdzić jej podstawowe parametry. Najlepiej poprosić doradcę w banku o podanie całkowitego kosztu kredytu oraz wyliczenie miesięcznej raty, uwzględniającej także wszystkie inne opłaty, takie jak np. ubezpieczenie i prowizja. Warto sprawdzić także promocje, jakie oferują banki – np. przed wakacjami i świętami można uzyskać kredyt dużo taniej niż zwykle. Przy pożyczaniu większej kwoty, czasem istnieje możliwość negocjowania z bankiem oprocentowania.
Gdy pieniądze potrzebne są nam na konkretny zakup, np. telewizor lub pralkę – warto rozważyć kredyt ratalny, który w związku z zabezpieczeniem w postaci zakupowanego towaru może być niżej oprocentowany.
Kredyt hipoteczny to rodzaj długoterminowego kredytu, udzielany najczęściej na budowę domu lub zakup nieruchomości (w zależności od przeznaczenia: w formie gotówkowej lub bezgotówkowej). Jednym z podstawowych zabezpieczeń kredytu hipotecznego jest tzw. hipoteka, ustanowiona na rzecz banku na nieruchomości, która stanowi własność kredytobiorcy lub osoby trzeciej. Ze względu na przeznaczenie rozróżniamy dwa rodzaje kredytów hipotecznych:
Specyficzną odmianą kredytów hipotecznych są: pożyczka hipoteczna, która zgodnie ze specyfiką pożyczek udzielana jest na dowolny cel oraz kredyt konsolidacyjny, tj. kredyt, którym można spłacić inne, na ogół droższe kredyty. O podobieństwie do kredytów hipotecznych w obu przypadkach świadczy bardzo długi okres kredytowania oraz charakterystyczne zabezpieczenie hipoteczne, którego można dokonywać jedynie na nieruchomościach posiadających księgę wieczystą.
Kredyt konsolidacyjny to połączenie kilku różnych zobowiązań finansowych w jedno, spłacane w jednym banku. Skonsolidować można nie tylko kredyty gotówkowe, ale także kredyty ratalne, kredyty samochodowe, spłaty kart kredytowych czy limity odnawialne w ROR. Dzięki konsolidacji Klient zamienia spłaty dotychczasowych pożyczek na jedną, zespoloną ratę. Jest ona zazwyczaj niższa od sumy miesięcznych rat spłacanych wcześniej i dokonuje się jej w jednym banku, a nie jak do tej pory w kilku. Kredyt konsolidacyjny to propozycja dla osób, które dla wygody chciałyby połączyć swoje zobowiązania w jedno. Umożliwia też dobranie dodatkowej gotówki np. na wakacyjny wyjazd. Istnieje możliwość konsolidacji zobowiązań współmałżonków. Kredyt konsolidacyjny może zostać przyznany osobie, która ma stałe źródło dochodu. Jego otrzymanie nie wymaga skomplikowanych formalności. Przy zawieraniu umowy Klient na ogół zobowiązany jest przedstawić dwa dokumenty tożsamości i zaświadczenie o dochodach oraz dodatkowo, dokumenty potwierdzające fakt posiadania i spłaty konsolidowanych kredytów.
Zespolenie kredytów pozwala obniżyć miesięczną ratę, jednak całościowo koszty obsługi kredytu mogą wzrosnąć, zwłaszcza jeśli w odniesieniu do obecnie spłacanych zobowiązań wydłużymy okres spłat. Dlatego przed podjęciem decyzji o zaciągnięciu kredytu należy dobrze poznać warunki, na jakich jest on udzielany. Niektóre banki przy zaciąganiu kredytu konsolidacyjnego wymagają zabezpieczenia hipotecznego, ale na rynku istnieją także oferty kredytów bez wymaganej hipoteki. Pozostałe parametry, które warto sprawdzić przed wyborem oferty, to oprocentowanie kredytu, prowizja za udzielenie kredytu, okres kredytowania oraz termin spłat. Niektóre banki mogą dopasować termin spłaty do indywidualnych potrzeb Klienta, np. dnia wypłaty pensji
Lokata to jeden z wygodnych sposobów pomnażania oszczędności. Jej główną zaletą jest pełne bezpieczeństwo powierzonej bankowi gotówki. Pieniądze lokowane są na określony czas, a otwierając lokatę o stałym oprocentowaniu, z góry wiemy, jakiej kwoty odsetek należy się spodziewać po jej zakończeniu. Środki zgromadzone na lokacie są w pełni bezpieczne, ponieważ zabezpiecza je Bankowy Fundusz Gwarancyjny, który nawet w przypadku utraty przez bank płynności zapewnia zwrot zdeponowanej kwoty do określonej ustawowo wysokości, która obecnie wynosi równowartość 50.000 euro (stan z dn. 7.06.2010 r.). W sytuacji wycofania środków przed upływem zadeklarowanego okresu, nie traci się powierzonych bankowi pieniędzy (kapitału), ale odsetki zyskuje się najczęściej wg niższej stawki procentowej niż ta proponowana na cały okres trwania lokaty lub nie otrzymuje się ich wcale. Dodatkowo bank może nałożyć dodatkowa opłatę za zerwanie depozytu np. w ciągu pierwszych 14, czy 30 dni trwania lokaty.
Lokaty różnią się pod względem okresu trwania, czyli okresu, na jaki środki wpłacane są do banku. Najczęściej spotykane lokaty to 1, 3, 6 i 12-miesięczne. Różne (stałe lub zmienne) może być również oferowane oprocentowanie. Oprocentowanie stałe nie zmieni się podczas całego okresu, na jaki założony został depozyt. Inaczej jest w przypadku lokat o oprocentowaniu zmiennym, których oprocentowanie może ulegać w trakcie trwania lokaty pewnym wahnięciom, zależnym m.in. od sytuacji rynkowej. Wysokość oprocentowania lokat zależy od kwoty lokaty oraz okresu, na jaki jest ona zakładana i jest podawana przez bank w Tabeli Oprocentowania. Jednak w przypadku dysponowania większą sumą pieniędzy (np. po sprzedaży mieszkania), można oczekiwać od banku założenia tzw. lokaty negocjowanej – z indywidualnym, wyższym od standardowego oprocentowaniem.
Opłata przygotowawcza jest pobierana przez banki za rozpatrzenie wniosku oraz przygotowanie i zawarcie umowy kredytowej. Może być pobierana jednocześnie z prowizją lub zamiast niej. Sposób naliczania opłaty przygotowawczej i prowizji jest podobny. Zasadnicza różnica polega jednak na tym, że w przypadku odstąpienia od umowy przez kredytobiorcę (w określonym ustawowo terminie) bank powinien zwrócić wszelkie poniesione koszty poza opłatą przygotowawczą i ewentualnymi kosztami zabezpieczeń kredytu. W rezultacie zaciągając kredyt w banku, który nalicza opłatę przygotowawczą, ponosimy pewne koszty, nawet jeśli na czas odstąpimy od umowy.
Kwota pobierana przez bank za rozpatrzenie wniosku o kredyt
Opłata przygotowawcza jest pobierana przez banki za rozpatrzenie wniosku oraz przygotowanie i zawarcie umowy kredytowej. Może być pobierana jednocześnie z prowizją lub zamiast niej. Sposób naliczania opłaty przygotowawczej i prowizji jest podobny. Zasadnicza różnica polega jednak na tym, że w przypadku odstąpienia od umowy przez kredytobiorcę (w określonym ustawowo terminie) bank powinien zwrócić wszelkie poniesione koszty poza opłatą przygotowawczą i ewentualnymi kosztami zabezpieczeń kredytu. W rezultacie zaciągając kredyt w banku, który nalicza opłatę przygotowawczą, ponosimy pewne koszty, nawet jeśli na czas odstąpimy od umowy.
Oprocentowanie nominalne kredytu jest podawane w skali rocznej i nie uwzględnia dodatkowych kosztów, np. opłat, porowizji i ubezpieczenia kredytu. Maksymalna wysokość oprocentowania nominalnego jest wyznaczona ustawowo przez Radę Polityki Pieniężnej w odniesieniu do stóp procentowych NBP. Obecnie maksymalna stawka wynosi 20% (stan na 9.06.2010 r.).
Ostateczny koszt kredytu może być jednak wyższy niż wynika to z oprocentowania nominalnego. Dlatego zanim podpiszemy umowę kredytową należy sprawdzić rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (w skrócie RRSO). Wylicza się ją zgodnie z wzorem określonym w Ustawie o kredycie konsumenckim. Banki, podając oprocentowanie nominalne, mają także obowiązek podawania RRSO, m.in. w reklamach, ulotkach i wszędzie tamj, gdzie umiszczają informacje o koszcie kredytu (choć RRSO może być podane mniejszą czcionką). RRSO pozwala Klientowi na łatwiejsze porównanie ofert banków, ponieważ oprócz oprocentowania nominalnego uwzględnia pozostałe koszty kredytu, np. opłaty, prowizje i koszty związane z udzieleniem kredytu, koszty związane z zabezpieczeniem kredytu, w tym koszt ubezpieczenia.
Pełnomocnictwo to dokument, który upoważnia konkretną, ściśle określoną osobę lub osoby do reprezentowania mocodawcy w określonym zakresie. W bankowości pełnomocnictwo najczęściej dotyczy dysponowania środkami zgromadzonymi na koncie właściciela (choć może również dotyczyć zabezpieczenia kredytów).
Ustanowienie pełnomocnictwa to dobre rozwiązanie dla osób, które chciałyby umożliwić swoim bliskim kontaktowanie się z bankiem w swoim imieniu i pozwolić zaufanej osobie dysponować środkami zgromadzonymi na swoim koncie. Dzięki udzielonemu pełnomocnictwu, upoważniona osoba staje się uprawniona do reprezentowania właściciela rachunku. Aby ustanowić pełnomocnictwo, wystarczy odwiedzić placówkę bankową i złożyć odpowiednią dyspozycję. Konieczna jest wówczas obecność przyszłego pełnomocnika. Należy ze sobą zabrać dowody osobiste.
PIN (ang. Personal Identification Number) to osobisty, poufny numer identyfikacyjny używany m.in. do uwierzytelniania transakcji dokonywanych przy pomocy kart w bankomatach i punktach handlowo-usługowych. Dla kart wydanych w Polsce stosuje się czterocyfrowe PINy, na świecie spotyka się też sześciocyfrowe. Numer PIN powinien być znany wyłącznie Użytkownikowi karty.
Placówka franczyzowa to oddział bankowy, który nie jest prowadzony i zarządzany bezpośrednio przez bank, ale przez firmę-partnera związanego z bankiem stosownymi umowami. Taka placówka na ogół oferuje klientom identyczne produkty i działa według takich samych standardów obsługi klienta, jak inne placówki danego banku. Co najważniejsze, środki trzymane w takiej placówce są zabezpieczone dokładnie tak samo jak w placówkach własnych banku. Są tam stosowane takie same zabezpieczenia techniczne, organizacyjne i proceduralne. A wpłacone środki są oczywiście gwarantowane przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Z punktu widzenia klienta nie ma różnicy, czy korzysta z placówki własnej czy franczyzowej, gdyż w każdej z nich zostanie obsłużony na jednakowo wysokim poziomie i będzie miał dostęp do wszystkich usług i produktów banku. Placówki franczyzowe występują nie tylko w bankowości, ale także w przypadku innych firm, np. telekomunikacyjnych.
patrz: przelew
Polecenie zapłaty to usługa bankowa, która zwalnia Klienta z obowiązku pamiętania o comiesięcznych opłatach za rachunki. Dzięki raz wydanej dyspozycji regulowanie comiesięcznych płatności odbywa się bez udziału Klienta. Powinen on jedynie pamiętać, by zapewnić na koncie kwotę wystarczającą na pokrycie rachunków. Klient nie traci przy tym kontroli nad swoimi płatnościami, gdyż ma możliwość wstrzymania ich realizacji lub złożenia reklamacji na już zrealizowaną operację - środki zostaną wówczas natychmiast zwrócone na konto.
Polecenie zapłaty, w odróżnieniu od zlecenia stałego, umożliwia regulowanie płatności o zmiennych kwotach. W tym przypadku bank wystawcy faktur (np. operatora telefonii komórkowej) przekazuje do banku Klienta żądanie pobrania z konta Klienta kwoty wykazanej na fakturze i na tej podstawie bank Klienta reguluje zobowiązanie. Jeżeli zgoda Klienta na polecenie płatności została zarejestrowana w jego banku i posiada on wystarczające środki na koncie – płatność zostanie zrealizowana. Jeżeli w dniu zapadalności płatności na koncie nie ma wystarczających środków na przelew oraz ewentualną prowizję - przelew w ogóle nie jest wykonywany. W takim wypadku Klient będzie musiał samodzielnie dokonać płatności. Instytucje wystawiające rachunki (np. operatorzy GSM) starają się jak najbardziej ułatwić Klientowi dokonywanie płatności. Zdarza się nawet, iż jedyną czynnością wymaganą od Klienta jest wypełnienie odpowiedniego formularza i odesłanie do firmy – wystawcy rachunków; ta zaś zajmuje się wszelkimi formalnościami, także w banku Klienta.
Poręczenie to rodzaj zabezpieczenia wierzytelności banku (czyli długu wobec banku) z tytułu udzielonego kredytu. Poręczyciel zobowiązuje się do spłaty kredytu wraz z odsetkami, w razie gdyby kredytobiorca nie spłacił kredytu w oznaczonym w umowie terminie. W wyniku zawarcia umowy poręczenia bank uzyskuje możliwość domagania się wykonania zobowiązania nie tylko od swojego dłużnika, ale także od innej osoby lub osób.
Przelew to przekazanie określonej kwoty środków pieniężnych z rachunku Klienta na inny, wskazany przez niego rachunek bankowy. Jest formą rozliczeń bezgotówkowych. Aby zlecić przelew należy wydać bankowi dyspozycję polecenia przelewu, tj. dyspozycję przelania określonej kwoty, wskazując odpowiednie rachunki. Przelew może odbywać się między Klientami tego samego banku (jest to tzw. przelew wewnętrzny), jak i Klientami różnych banków (tzw. przelew zewnętrzny). Przelew gotówki można zrobić zlecając go w okienku bankowym lub samodzielnie, jeżeli posiadamy dostęp do bankowości elektronicznej.
To najpopularniejszy rodzaj rachunku bankowego, potocznie zwany kontem. Jest przeznaczony do gromadzenia środków pieniężnych oraz prowadzenia transakcji finansowych, np. wypłat z konta, wpłat na konto, przelewów z rachunku na inny rachunek (czyli np. dokonywania płatności za czynsz czy prąd lub zakupy w sklepach). Rachunek może być prowadzony w złotówkach lub walucie obcej. Można go założyć dla jednej osoby lub kilku (konto wspólne).
Dzięki rachunkowi nie trzeba nosić pieniędzy przy sobie. Na rachunek można przelewać wynagrodzenie, np. pensję, emeryturę. Zgromadzone na rachunku środki można wpłacać i wypłacać w dowolnym momencie, na ogół w dowolnej placówce banku, w którym założone jest konto. Wypłaty w oddziale wiążą się niekiedy z koniecznością poniesienia za nie opłaty.
Zwykle do rachunku otrzymuje się kartę płatniczą. Przy jej pomocy można najczęściej bez dodatkowych opłat wypłacać gotówkę w bankomacie, czy płacić za zakupy w sklepach lub przez Internet. Z reguły korzystanie z pieniędzy przy pomocy karty odbywa się bez ograniczeń, tzn. dowolną ilość razy w miesiącu, i oczywiście, bez utraty odsetek od środków zgromadzonych na koncie. Zaletą posiadania rachunku w banku jest fakt, iż środki trzymane na koncie są dużo bezpieczniejsze niż gotówka przechowywana w domu - bank chroni pieniądze Klienta przed ewentualną kradzieżą, a środki zgromadzone na koncie są objęte gwarancją Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.
Aby założyć rachunek zwykle wystarczy udać się do najbliższej placówki bankowej z dowodem osobistym lub – w przypadku obcokrajowców - z paszportem zagranicznym i kartą pobytu w Polsce.
patrz. rachunek bieżący
To bardzo popularna alternatywa dla tradycyjnej lokaty terminowej. Jest dobrym rozwiązaniem dla osób, które mają odłożoną jakąś kwotę pieniędzy i chcą, by ta suma “na siebie pracowała”, a jednocześnie nie mogą lub nie chcą “zamrażać” jej na z góry zdefiniowany czas jak np. na lokacie.
Rachunek oszczędnościowy pozwala korzystać z płynności środków finansowych, zapewniając jednocześnie większy zysk niż tradycyjne konto osobiste. Zwykle jest oprocentowany niemal tak dobrze jak lokata (np. o 1 lub 2% mniej), a daje możliwość ulokowania pieniędzy na dowolny czas i ich wypłaty w dowolnym momencie. Deponując oszczędności na lokacie, Klient musi liczyć się z faktem, że ich wypłata przed zadeklarowanym terminem, np. 3 miesięcy, będzie oznaczać utratę odsetek. W przypadku rachunku oszczędnościowego odsetki są kapitalizowane znacznie częściej – np. co miesiąc, a w niektórych bankach nawet codziennie. Można więc wypłacić pieniądze wtedy, gdy zajdzie potrzeba, nie tracąc zysku. Zakładając rachunek oszczędnościowy warto jednak pamiętać, że jest to narzędzie do oszczędzania, a nie alternatywa dla konta osobistego. Na wielu rachunkach oszczędnościowych nie można np. bezpłatnie wykonywać więcej niż jednej wypłaty pieniędzy miesięcznie.
Restrukturyzacja to zmiana warunków umowy kredytowej, najczęściej wynikająca z pogorszenia sytuacji finansowej kredytobiorcy. Jeżeli od momentu podpisania umowy kredytowej nasza sytuacja diametralnie się zmieniła i nie jesteśmy w stanie spłacać kredytu zgodnie z harmognoramem, możemy podjąć z bankiem rozmowy dotyczące restrukturyzacji. Wynikiem może być wydłużony okres kredytowania, zmiana dnia spłaty raty lub okresowe zawieszenie spłat.Rozwiązanie dobiera się indywidualnie, w zależności od sytuacji Klienta. Restrukturyzacja nie jest sposobem na obniżenie oprocentowania lub uniknięcie spłat. Na pewno jest jednak dobrym wyjściem dla kredytobiorcy, który nie jest w stanie spłacać kredytu zgodnie z umową. Dla obu stron – zarówno Klienta, jak i banku – korzystniej jest bowiem zmienić warunki kredytu niż narazić się na brak spłat. Ważne jednak, żeby kredytobiorca zgłosił do banku zmianę swojej sytuacji jak najszybciej, najlepiej jeszcze przed powstaniem przeterminowanego zadłużenia - będzie wówczas dla banku bardziej wiarygodny i może otrzymać ciekawszą propozycję, niż osoba zalegająca ze spłatami. Otrzymanie resturkuryzacii na ogół wynika udokumentowania pogorszenia sytuacji finansowej kredytobiorcy w stosunku do czasu, gdy udzielany był kredyt.
patrz: rachunek bieżący
Transakcja bezgotówkowa polega na dokonaniu przy użyciu karty płatności za towary lub usługi w punktach handlowo-usługowych lub w Internecie. Natomiast transakcja gotówkowa polega na dokonaniu przy użyciu karty wypłaty środków – gotówki, najczęściej z bankomatu. Transakcje bezgotówkowe, w przeciwieństwie do transakcji gotówkowych, zazwyczaj nie wiążą się z żadnymi dodatkowymi obciążeniami – banki na ogół nie stosują żadnych prowizji przy tego typu transakcjach. Spokojnie można zatem płacić kartą za zakupy, nie bojąc się o dodatkowe obciążenia konta. Transakcje gotówkowe, w szczególności wypłata z bankomatu, wiążą się już często z dodatkowymi kosztami.
patrz: produkt strukturyzowany
Wpłatomat jest urządzeniem, które pozwala na szybkie dokonywanie wpłat pieniędzy na konto bez konieczności wizyty w oddziale banku. Jego wygląd przypomina bankomat. Osoba zamierzająca wpłacić środki na swoje konto wkłada do urządzenia kartę, która identyfikuje jego rachunek. Następnie wkłada do urządzenia banknoty, które są automatycznie rozpoznawane i księgowane na koncie Klienta już po kilkunastu minutach od dokonania wpłaty. Inną formą wpłacania pieniędzy na konto jest korzystanie z wrzutni lub bankomatu z funkcją depozytu kopert. Minusem takiego rozwiązania jest jednak fakt, iż pieniądze w kopercie czekają na przeliczenie przez pracowników banku i pojawiają się na koncie czasem dopiero po kilku dniach.
zabezpieczenie kredytu daje bankowi możliwość odzyskania pożyczonych pieniędzy wraz z odsetkami i prowizjami na wypadek, gdyby klient nie uregulował płatności zgodnie z umową. Bank może wymagać prawnego zabezpieczenia spłaty kredytu zarówno przed jego przyznaniem, jak i w trakcie wykorzystywania kredytu. Ten drugi przypadek może nastąpić, gdy pogorszy się kondycja finansowa kredytobiorcy i bank poczuje się zagrożony brakiem terminowej spłaty.
Zabezpieczenie kredytu może przybierać różne formy i jest ustalane wspólnie z kredytobiorcą. Jaka forma zostanie wybrana zależy zarówno od wysokości kredytu i okresu kredytowania, jak i od historii kredytowej klienta, jego kondycji finansowej, źródeł dochodu. Zabezpieczenie może być realizowane poprzez wystawienie weksla własnego in blanco, poręczenia wekslowego, pełnomocnictwa, cesji, gwarancji bankowych czy ubezpieczenia kredytu. Inne możliwości zabezpieczeń to blokada środków na rachunku, zastaw rejestrowy, hipoteka oraz kaucja.
Zlecenie stałe to usługa bankowa, która zwalnia klienta z obowiązku pamiętania o comiesięcznych opłatach za rachunki. Dzięki raz wydanej dyspozycji regulowanie comiesięcznych płatności odbywa się bez udziału klienta. Powinen on jedynie pamiętać, by zapewnić na koncie kwotę wystarczającą na pokrycie rachunków. Klient nie traci przy tym kontroli nad swoimi płatnościami, gdyż ma możliwość wstrzymania ich realizacji (odwołania zlecenia) w dowolnym momencie.
W przypadku zlecenia stałego klient zobowiązany do opłacania rachunków (np. za czynsz) zleca realizację (ze swojego konta) przelewów o stałej kwocie, w zdefiniowanych z góry terminach (np. każdego 25 dnia miesiąca), na rzecz określonego odbiorcy przelewu (np. spółdzielni mieszkaniowej). Inną formą usługi, która pozwala na odciążenie z obowiązku pamiętania o comiesięcznych płatnościach, jest polecenie zapłaty.